Tổng quan: Phục Truyền Luật Lệ Ký

Phục Truyền Luật Lệ Ký là sách cuối cùng của Ngũ Kinh, do Môi-se viết dưới hình thức một loạt bài giảng được ông truyền đạt cho dân Y-sơ-ra-ên trước khi họ bước vào Đất Hứa. Sách lặp lại và mở rộng những luật lệ đã được ban trước đó trong đồng vắng, nhấn mạnh sự trung tín với Đức Chúa Trời, sự vâng phục giao ước, cùng những hậu quả của sự ban phước và sự nguyền rủa. Tên gọi “Phục Truyền Luật Lệ Ký” có nghĩa là “Luật Pháp thứ hai”, vì sách nhắc lại và giải thích những chỉ dẫn của Đức Chúa Trời dành cho dân Ngài.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 1
Môi-se kể lại hành trình của Y-sơ-ra-ên từ núi Hô-rếp và việc họ từ chối tiến vào Đất Hứa vì sợ hãi. Ông nhắc họ về sự phản nghịch khi mười hai thám tử được sai đi do thám xứ, và sự thiếu đức tin của họ nơi Đức Chúa Trời, khiến họ phải lang thang bốn mươi năm. Thế hệ lớn tuổi sẽ phải chết trong đồng vắng, ngoại trừ Ca-lép và Giô-suê, là những người tin cậy trung thành nơi lời hứa của Đức Chúa Trời.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 2
Môi-se thuật lại hành trình của họ trong đồng vắng, tránh xung đột với dân Ê-đôm, Mô-áp và Am-môn theo sự chỉ dẫn của Đức Chúa Trời. Sau ba mươi tám năm lang thang, họ cuối cùng tiến vào vùng đất của dân A-mô-rít và đánh bại Si-hôn, vua Hết-bôn, khi Đức Chúa Trời ban chiến thắng cho họ, chuẩn bị họ cho những cuộc chinh phục về sau.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 3
Môi-se kể lại chiến thắng trước Óc, vua Ba-san, và việc chiếm lấy xứ của vua này. Vùng đất phía đông sông Giô-đanh được phân chia cho người Ru-bên, người Gát và phân nửa chi phái Ma-na-se. Môi-se cầu xin Đức Chúa Trời cho phép ông vào Đất Hứa nhưng không được chấp thuận, và Giô-suê được bổ nhiệm để lãnh đạo dân chúng.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 4
Môi-se kêu gọi Y-sơ-ra-ên vâng giữ luật pháp của Đức Chúa Trời, nhắc họ về mối quan hệ đặc biệt mà họ có với Đức Giê-hô-va. Ông cảnh báo họ chống lại sự thờ hình tượng, nhấn mạnh rằng không có dân tộc nào khác nhận được sự mặc khải trực tiếp như Y-sơ-ra-ên đã nhận từ Đức Chúa Trời. Môi-se cũng dành riêng các thành trú ẩn cho những người vô ý giết người.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 5
Môi-se nhắc lại Mười Điều Răn, nhấn mạnh tầm quan trọng của chúng trong giao ước giữa Y-sơ-ra-ên và Đức Chúa Trời. Ông nhắc dân chúng rằng họ đã nghe tiếng Đức Chúa Trời tại núi Hô-rếp và đã sợ hãi không dám đến gần Ngài. Môi-se tiếp tục kêu gọi họ hết lòng tuân theo luật pháp của Đức Chúa Trời.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 6
Môi-se truyền cho dân chúng phải yêu mến Giê-hô-va Đức Chúa Trời hết lòng, hết linh hồn và hết sức lực. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dạy các điều răn của Đức Chúa Trời cho con cái và khiến những điều ấy trở thành một phần trong đời sống hằng ngày. Sự vâng phục sẽ đem lại phước hạnh, đúng như Đức Chúa Trời đã hứa với tổ phụ họ.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 7
Y-sơ-ra-ên được truyền phải hoàn toàn tiêu diệt các dân tộc trong Ca-na-an, tránh kết hôn với họ và tránh sự thờ hình tượng. Môi-se nhấn mạnh rằng Y-sơ-ra-ên là dân được Đức Chúa Trời lựa chọn, không phải vì họ mạnh mẽ, nhưng vì tình yêu và giao ước của Ngài. Đức Chúa Trời hứa ban chiến thắng nếu họ tiếp tục vâng phục.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 8
Môi-se nhắc Y-sơ-ra-ên về sự chu cấp của Đức Chúa Trời trong suốt bốn mươi năm ở đồng vắng và cảnh báo họ đừng quên Ngài khi trở nên thịnh vượng trong Đất Hứa. Ông nhấn mạnh rằng của cải và những phước hạnh của họ đều đến từ Đức Chúa Trời, và sự khiêm nhường là cần thiết để tránh lòng kiêu ngạo.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 9
Môi-se cảnh báo Y-sơ-ra-ên đừng nghĩ rằng sự công bình của họ đã khiến họ xứng đáng nhận được xứ, nhưng Đức Chúa Trời đang đuổi các dân tộc ra khỏi đó vì sự gian ác của họ. Ông nhắc lại sự phản nghịch của Y-sơ-ra-ên, đặc biệt là sự kiện con bò vàng, và cho thấy ân điển của Đức Chúa Trời đã duy trì họ bất chấp tội lỗi của họ.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 10
Môi-se kể lại việc ông nhận hai bảng đá thứ hai sau sự phản nghịch của Y-sơ-ra-ên với con bò vàng. Ông kêu gọi họ phải cắt bì lòng mình, yêu mến và phục vụ Đức Giê-hô-va. Đức Chúa Trời được ca ngợi vì sự công bình và lòng thương xót của Ngài, vì Ngài chăm sóc trẻ mồ côi, người góa bụa và khách lạ.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 11
Môi-se kêu gọi sự vâng phục hết lòng, nhắc dân chúng về những dấu kỳ và phép lạ lớn mà Đức Chúa Trời đã thực hiện tại Ê-díp-tô và trong đồng vắng. Ông trình bày những phước hạnh dành cho sự vâng phục và những lời nguyền rủa dành cho sự không vâng phục, thúc giục họ trung tín và nhận lấy xứ mà Đức Chúa Trời đã ban.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 12
Đức Chúa Trời truyền cho dân Y-sơ-ra-ên phải phá hủy tất cả những nơi thờ phượng ngoại giáo trong Ca-na-an. Họ chỉ được thờ phượng tại nơi Đức Chúa Trời lựa chọn. Môi-se nhấn mạnh sự vâng phục cẩn thận đối với các điều răn của Đức Chúa Trời, đặc biệt liên quan đến sinh tế và lễ vật, đồng thời cảnh báo không được bắt chước những tập tục ngoại giáo.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 13
Môi-se cảnh báo chống lại các tiên tri giả, những người nằm chiêm bao, hoặc thậm chí những thành viên trong gia đình có thể cố dẫn dân chúng vào sự thờ hình tượng. Những người như vậy phải bị xử tử để bảo vệ Y-sơ-ra-ên khỏi sự băng hoại. Những thành nào quay sang thờ hình tượng cũng phải bị hủy diệt hoàn toàn như một hành động thanh tẩy khỏi sự bội đạo.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 14
Môi-se trình bày các luật về ăn uống, liệt kê những loài vật sạch và không sạch, đồng thời nhắc dân chúng rằng họ là dân thánh của Đức Giê-hô-va. Chương này cũng bao gồm những chỉ dẫn về phần mười, nhấn mạnh việc chăm sóc người Lê-vi, khách lạ, trẻ mồ côi và người góa bụa trong Y-sơ-ra-ên.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 15
Các luật về việc xóa nợ mỗi bảy năm được giải thích. Môi-se kêu gọi dân chúng rộng rãi với người nghèo và trình bày cách phóng thích những người Hê-bơ-rơ làm tôi tớ. Ông khuyến khích dân chúng mở rộng tay giúp đỡ người thiếu thốn và hứa ban phước khi họ vâng phục trong điều này.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 16
Môi-se truyền cho Y-sơ-ra-ên giữ các lễ Vượt Qua, lễ Các Tuần và lễ Lều Tạm. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của sự công bình, truyền phải lập các quan xét tại mọi cửa thành. Những ngày lễ này nhằm nhắc dân chúng về sự giải cứu của Đức Chúa Trời và sự lệ thuộc liên tục của họ nơi Ngài.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 17
Các luật được ban ra liên quan đến việc lựa chọn một vị vua, bảo đảm rằng người ấy được Đức Chúa Trời chọn, là người Y-sơ-ra-ên và trung thành tuân giữ luật pháp của Đức Chúa Trời. Môi-se cũng giải thích cách giải quyết những vấn đề pháp lý khó khăn, truyền dân chúng phải tôn trọng thẩm quyền của các thầy tế lễ và quan xét.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 18
Môi-se giải thích trách nhiệm của các thầy tế lễ và người Lê-vi, đồng thời cảnh báo dân chúng chống lại những tập tục ngoại giáo như bói toán và phù thủy. Ông báo trước sự xuất hiện của một đấng tiên tri giống như ông, là Đấng dân chúng phải nghe theo; lời tiên tri này hướng đến Đấng Mê-si.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 19
Môi-se trình bày các luật liên quan đến những thành trú ẩn, nơi một người vô ý giết người có thể chạy đến. Ông cũng giải thích các luật về nhân chứng và công lý, bảo đảm rằng các tội phạm được xét xử công bằng và những nhân chứng giả phải chịu hình phạt.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 20
Các luật về chiến tranh được ban ra, bao gồm những trường hợp một số người được miễn tham gia chiến trận, chẳng hạn người mới cưới vợ hoặc người sợ hãi. Đức Chúa Trời hứa ban chiến thắng nếu Y-sơ-ra-ên tin cậy Ngài. Họ phải đề nghị hòa bình với những thành ở xa, nhưng phải tiêu diệt các dân trong Ca-na-an để tránh sự thờ hình tượng.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 21
Môi-se giải quyết nhiều vấn đề khác nhau, gồm những vụ giết người chưa tìm được thủ phạm, phụ nữ bị bắt làm tù binh, quyền thừa kế của con trưởng và cách xử lý những người con phản nghịch. Những luật này nhằm bảo đảm công lý và sự công bằng trong gia đình cũng như trong xã hội.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 22
Chương này đề cập đến nhiều luật khác nhau, bao gồm việc trả lại tài sản bị thất lạc, cách ăn mặc thích hợp và đạo đức tình dục. Môi-se nhấn mạnh lòng nhân ái, sự đoan trang và công lý trong mọi khía cạnh của đời sống hằng ngày, để Y-sơ-ra-ên luôn là một dân thánh.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 23
Môi-se đưa ra những chỉ dẫn về những ai được phép vào hội chúng của Đức Giê-hô-va, đề cập đến những vấn đề liên quan đến sự loại trừ và tiếp nhận. Các luật về sự sạch sẽ trong trại quân, tiền lời cho vay và việc giữ lời thề cũng được giải thích, nhấn mạnh sự ngay thẳng và thánh khiết.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 24
Chương này trình bày các luật về ly dị, cách đối xử với người mới cưới và công lý dành cho những người dễ bị tổn thương, bao gồm người nghèo, trẻ mồ côi và người góa bụa. Môi-se nhấn mạnh sự công bằng trong các giao dịch và lòng thương xót đối với những người thiếu thốn.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 25
Môi-se ban các luật về hình phạt công bằng, bảo vệ cơ nghiệp gia đình thông qua luật hôn nhân anh em chồng và những cân đo ngay thẳng. Y-sơ-ra-ên cũng được nhắc phải nhớ cuộc tấn công của A-ma-léc và phải bảo đảm công lý được thực hiện trong mọi giao dịch.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 26
Môi-se chỉ dẫn Y-sơ-ra-ên cách đúng đắn để dâng hoa quả đầu mùa và phần mười, nhìn nhận sự chu cấp và thành tín của Đức Chúa Trời. Chương này kết thúc bằng lời kêu gọi Y-sơ-ra-ên giữ các điều răn, vì họ là dân được Đức Chúa Trời lựa chọn để trở nên một dân thánh.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 27
Môi-se truyền cho dân chúng dựng những tảng đá lớn có ghi luật pháp trên đó sau khi họ vượt qua sông Giô-đanh. Một nửa các chi phái phải công bố những lời chúc phước từ núi Ga-ri-xim và nửa còn lại công bố những lời nguyền rủa từ núi Ê-banh, qua đó củng cố giao ước giữa Đức Chúa Trời và dân Ngài.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 28
Môi-se trình bày những phước hạnh dành cho sự vâng phục, bao gồm sự thịnh vượng, bảo vệ và được ơn. Tuy nhiên, ông cũng trình bày những lời nguyền rủa nghiêm trọng dành cho sự không vâng phục, bao gồm thất bại, bị lưu đày và sự tàn phá. Chương này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự trung tín với giao ước của Đức Chúa Trời.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 29
Môi-se lập lại giao ước với thế hệ mới của dân Y-sơ-ra-ên, nhắc họ về sự giải cứu của Đức Chúa Trời trong quá khứ và kêu gọi họ tiếp tục trung tín. Ông cảnh báo về hậu quả của việc quay sang thờ hình tượng và cho biết sự không vâng phục sẽ đem lại sự tàn phá.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 30
Môi-se nói về sự phục hồi sau khi ăn năn. Ông bảo đảm với dân chúng rằng Đức Chúa Trời sẽ tập hợp họ trở về từ những nơi lưu đày nếu họ quay trở lại cùng Ngài. Sự sống và sự chết được đặt trước mặt họ, và Môi-se kêu gọi họ chọn sự sống bằng cách yêu mến và vâng phục Đức Chúa Trời.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 31
Môi-se tuyên bố rằng ông đã một trăm hai mươi tuổi và sẽ không vào Đất Hứa. Ông khích lệ dân chúng phải mạnh mẽ và can đảm vì Đức Giê-hô-va sẽ đi trước họ và ban cho họ chiến thắng trước các dân tộc. Môi-se bổ nhiệm Giô-suê làm người kế nhiệm và nhắc ông rằng Đức Chúa Trời sẽ ở cùng ông. Môi-se viết luật pháp ra và giao cho các thầy tế lễ, truyền họ phải đọc luật pháp cho dân chúng nghe mỗi bảy năm trong kỳ lễ Lều Tạm. Đức Chúa Trời cũng báo trước sự phản nghịch trong tương lai của Y-sơ-ra-ên và truyền Môi-se dạy họ một bài ca để làm chứng chống lại họ khi họ lìa bỏ Đức Chúa Trời.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 32
Môi-se dạy dân chúng một bài ca, kể lại sự thành tín của Đức Chúa Trời và sự phản nghịch của Y-sơ-ra-ên. Bài ca nhắc đến sự chăm sóc của Đức Chúa Trời khi Ngài đem Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ê-díp-tô, nhưng họ lại quay sang các thần tượng. Bài ca cũng nói về sự phán xét công bình của Đức Chúa Trời và cuối cùng là lòng thương xót của Ngài trong việc phục hồi dân Ngài. Môi-se truyền Y-sơ-ra-ên phải ghi nhớ những lời của bài ca và dạy lại cho các thế hệ sau. Sau bài ca, Đức Chúa Trời truyền Môi-se lên núi Nê-bô, nơi ông sẽ nhìn thấy Đất Hứa, nhưng không được vào đó vì sự không vâng lời trước đây.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 33
Trước khi qua đời, Môi-se chúc phước cho các chi phái Y-sơ-ra-ên. Ông nói tiên tri về từng chi phái, nhấn mạnh những điểm đặc biệt của họ và những lời hứa của Đức Chúa Trời dành cho họ. Chẳng hạn, ông nói về sức mạnh của Giu-đa, chức vụ tế lễ của Lê-vi, sự bảo vệ dành cho Bên-gia-min và sự thịnh vượng của Giô-sép. Môi-se ca ngợi Đức Chúa Trời là nơi nương náu đời đời của Y-sơ-ra-ên, nhắc dân chúng về quyền năng và sự chăm sóc vô song của Ngài. Những lời chúc phước này khẳng định mối quan hệ đặc biệt giữa Đức Chúa Trời và dân được Ngài lựa chọn.

Phục Truyền Luật Lệ Ký chương 34
Môi-se trèo lên núi Nê-bô, nơi Đức Giê-hô-va cho ông nhìn thấy toàn bộ Đất Hứa từ xa. Ông được nhắc rằng dù có thể nhìn thấy xứ, ông sẽ không được vào đó. Môi-se qua đời tại đó, và chính Đức Chúa Trời chôn ông trong một ngôi mộ không ai biết. Dân chúng than khóc ông trong ba mươi ngày. Giô-suê tiếp nhận quyền lãnh đạo khi Y-sơ-ra-ên chuẩn bị tiến vào xứ. Chương này kết thúc bằng lời tưởng niệm Môi-se, nhấn mạnh mối quan hệ đặc biệt của ông với Đức Chúa Trời và vai trò độc nhất vô nhị của ông với tư cách là nhà tiên tri và người lãnh đạo Y-sơ-ra-ên.