Thi Thiên 105

Thi Thiên 105 là một bài ca ngợi nhắc lại sự thành tín của Đức Chúa Trời đối với giao ước Ngài đã lập với Y-sơ-ra-ên. Bài Thi Thiên bắt đầu bằng lời kêu gọi dân sự cảm tạ, kêu cầu danh Đức Giê-hô-va và công bố những công việc kỳ diệu của Ngài cho các dân. Sau đó, bài nhắc lại những sự kiện quan trọng trong lịch sử Y-sơ-ra-ên, từ lời hứa Đức Chúa Trời dành cho Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp, đến cuộc đời Giô-sép tại Ai Cập, sự giải cứu dân Y-sơ-ra-ên khỏi Ai Cập, hành trình trong đồng vắng và việc họ được đưa vào Đất Hứa. Qua tất cả những sự kiện này, bài Thi Thiên nhấn mạnh quyền năng, sự quan phòng và sự thành tín của Đức Chúa Trời trong việc thực hiện lời hứa của Ngài. Dân sự được kêu gọi nhớ lại những công việc Đức Chúa Trời đã làm, tìm kiếm Ngài luôn luôn và tin cậy vào giao ước không thay đổi của Ngài.

Thi Thiên 105:1-10 (VIE1934)
1. Hãy cảm-tạ Đức Giê-hô-va, cầu-cầu danh Ngài;
Hãy truyền các công-việc Ngài ra giữa các dân-tộc.
2. Hãy hát-xướng cho Ngài, hãy hát ngợi-khen Ngài;
Hãy nói lại các công-việc lạ-lùng của Ngài.
3. Hãy lấy danh thánh Ngài làm vinh;
Nguyện lòng người nào tìm-kiếm Đức Giê-hô-va được vui-vẻ!
4. Hãy tìm-kiếm Đức Giê-hô-va và sức-mạnh Ngài,
Hãy tìm mặt Ngài luôn luôn.
5. Hãy nhớ lại các công-việc lạ-lùng Ngài đã làm,
Các phép-lạ Ngài, và các đoán-xét của miệng Ngài,
6. Hỡi dòng-dõi của Áp-ra-ham, là đầy-tớ Ngài,
Hỡi con-cháu Gia-cốp, là kẻ Ngài đã chọn!
7. Ngài là Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng ta;
Các sự đoán-xét Ngài ở khắp thế-gian.
8. Ngài nhớ giao-ước Ngài đến đời đời,
Nhớ lời Ngài đã phán cho đến ngàn đời,
9. Tức là giao-ước Ngài đã lập cùng Áp-ra-ham,
Lời Ngài đã thề cùng Y-sác,
10. Ngài lập cho Gia-cốp làm luật-lệ,
Cho Y-sơ-ra-ên làm giao-ước đời đời.

Phần mở đầu kêu gọi dân sự cảm tạ Đức Giê-hô-va và công bố những công việc Ngài đã làm cho các dân tộc biết. Họ được khuyên hát ngợi khen, nói lại những công việc lạ lùng của Ngài, vui mừng trong danh thánh Ngài và luôn luôn tìm kiếm mặt Ngài cùng sức mạnh của Ngài. Sau đó, trọng tâm chuyển sang giao ước Đức Chúa Trời đã lập với Áp-ra-ham, được truyền lại qua Y-sác và Gia-cốp. Điều này cho thấy lịch sử của Y-sơ-ra-ên không chỉ là một chuỗi những sự kiện ngẫu nhiên, nhưng nằm trong chương trình và lời hứa mà Đức Chúa Trời đã phán từ trước. Ngài nhớ giao ước của Ngài đến đời đời và giữ lời Ngài qua nhiều thế hệ. Sự thành tín của Đức Chúa Trời là nền tảng để dân Ngài nhớ lại những việc Ngài đã làm, tìm kiếm Ngài và tin cậy nơi lời hứa của Ngài.

Thi Thiên 105:11-22 (VIE1934)
11. Mà rằng: Ta sẽ ban cho ngươi xứ Ca-na-an,
Là phần cơ-nghiệp các ngươi;
12. Khi chúng nó chỉ là một ít người,
Rất ít và làm khách trong xứ,
13. Đi từ dân nầy qua dân khác,
Từ nước nầy qua nước kia;
14. Ngài chẳng cho ai hà-hiếp chúng nó;
Ngài quở-trách các vua vì cớ chúng nó;
15. Rằng: Chớ đụng đến những kẻ chịu xức dầu ta,
Chớ làm hại các đấng tiên-tri ta.
16. Ngài gọi sự đói-kém đến trên đất,
Và phá-hủy hết đồ ăn.
17. Ngài sai một người đi trước họ,
Tức là Giô-sép, bị bán làm tôi-mọi.
18. Người ta lấy cùm chân người;
Để người trong xiềng sắt,
19. Cho đến lúc lời người đã ứng-nghiệm,
Lời của Đức Giê-hô-va đã thử người.
20. Vua sai người mở trói cho;
Tức là vua của các dân sai tháo xiềng cho.
21. Lập người làm chủ nhà mình,
Làm quan cai trị hết tài-sản mình,
22. Đặng người trói các quan-trưởng mình tùy ý người,
Và dạy các trưởng-lão mình sự khôn-ngoan.

Lời hứa ban xứ Ca-na-an được nhấn mạnh ngay cả khi dòng dõi Áp-ra-ham còn rất ít người và chỉ là những người khách, đi từ nơi này sang nơi khác. Đức Chúa Trời đã bảo vệ họ, đến nỗi Ngài quở trách các vua vì cớ họ và cảnh cáo những kẻ được Ngài xức dầu cùng các đấng tiên tri của Ngài. Sau đó, bài Thi Thiên chuyển sang câu chuyện Giô-sép. Giô-sép bị bán làm tôi mọi, bị xiềng và chịu thử thách trong một thời gian, nhưng lời của Đức Giê-hô-va đã thử ông cho đến khi thời điểm lời Ngài được ứng nghiệm. Cuối cùng, vua đã giải phóng Giô-sép và đặt ông vào vị trí cai trị rất cao. Qua câu chuyện này, bài Thi Thiên cho thấy những nghịch cảnh mà Giô-sép trải qua không nằm ngoài sự quan phòng của Đức Chúa Trời. Đức Chúa Trời có thể dùng chính những hoàn cảnh đau khổ và bất công để đưa đầy tớ Ngài đến vị trí mà Ngài đã định, đồng thời chuẩn bị phương tiện để bảo tồn dân giao ước của Ngài.

Thi Thiên 105:23-38 (VIE1934)
23. Y-sơ-ra-ên cũng vào xứ Ê-díp-tô;
Gia-cốp làm khách trong xứ Cham.
24. Đức Chúa Trời làm cho dân-sự Ngài thêm nhiều quá bội,
Và khiến họ mạnh hơn kẻ thù-nghịch mình.
25. Ngài đổi lòng chúng nó, đặng ghét dân Ngài,
Và dùng mưu-kế mà đối-đãi tôi-tớ Ngài.
26. Ngài sai Môi-se, tôi-tớ Ngài,
Và A-rôn, là người Ngài đã chọn.
27. Hai người làm các dấu kỳ Ngài giữa chúng nó,
Các phép-lạ Ngài trong xứ Cham.
28. Ngài sai sự tối-tăm, làm cho tối-tăm,
Nhưng họ chẳng nghịch lời Ngài.
29. Ngài đổi nước chúng nó ra huyết,
Và giết cá chúng nó.
30. Đất chúng nó sanh ra ếch-nhái rất nhiều,
Trong phòng các vua cũng có.
31. Ngài phán, liền có ruồi-mòng,
Muỗi-mòng trong các bờ-cõi chúng nó.
32. Ngài ban mưa đá làm mưa,
Lửa cháy trong đất chúng nó.
33. Ngài đánh vườn nho và cây vả chúng nó,
Bẻ gãy cây cối trong bờ-cõi chúng nó.
34. Ngài phán, liền có cào-cào,
Và sâu-bọ không xiết kể,
35. Ăn nuốt hết rau-cỏ trong đất chúng nó,
Ăn hết hoa-lợi ruộng đất chúng nó.
36. Ngài cũng đánh mọi con đầu-lòng trong xứ chúng nó,
Là đầu-hết cả sức-mạnh chúng nó.
37. Ngài đem dân Ngài ra với bạc và vàng,
Trong các chi-phái Ngài chẳng có ai yếu-mỏn.
38. Ê-díp-tô vui-mừng khi họ ra,
Vì sự kinh-khủng dân Y-sơ-ra-ên đã giáng trên chúng nó.

Phần này tiếp tục kể lại thời gian Y-sơ-ra-ên sống tại Ai Cập và cách Đức Chúa Trời làm cho dân Ngài thêm nhiều dù họ đang ở giữa một dân tộc thù nghịch. Khi người Ai Cập trở nên thù ghét và đối xử gian xảo với dân Ngài, Đức Chúa Trời sai Môi-se và A-rôn, là những người Ngài đã chọn, đến thi hành các dấu kỳ và phép lạ. Các tai vạ tại Ai Cập được liệt kê, bao gồm sự tối tăm, nước hóa thành huyết, ếch nhái, ruồi-mòng, muỗi-mòng, mưa đá, lửa, sự phá hủy cây cối và mùa màng, cào-cào và cuối cùng là cái chết của các con đầu lòng. Những điều này bày tỏ quyền năng của Đức Chúa Trời trên Ai Cập và sự phán xét của Ngài đối với những kẻ áp bức dân Ngài. Ngược lại, Đức Chúa Trời bảo tồn Y-sơ-ra-ên và đem họ ra khỏi Ai Cập với bạc và vàng, đến nỗi trong các chi-phái không có ai yếu-mỏn. Việc người Ai Cập vui mừng khi Y-sơ-ra-ên rời đi vì họ kinh hãi dân Y-sơ-ra-ên cho thấy cuộc xuất hành là một hành động giải cứu mạnh mẽ của Đức Chúa Trời, hoàn toàn phù hợp với lời hứa Ngài đã lập với dân Ngài.

Thi Thiên 105:39-45 (VIE1934)
39. Ngài giương mây ra để che-phủ,
Và ban đêm dùng lửa soi-sáng.
40. Họ cầu-xin, Ngài bèn đem chim cút đến,
Và làm cho họ no-nê bằng bánh từ trời.
41. Ngài mở hòn đá, nước bèn tràn ra;
Nước chảy qua các nơi khô-khan như một dòng sông.
42. Vì Ngài nhớ lời thánh Ngài đã hứa cùng Áp-ra-ham, tôi-tớ Ngài;
43. Ngài đem dân Ngài ra cách vui-mừng,
Khiến kẻ Ngài chọn đi ra cách hớn-hở.
44. Ngài ban cho họ đất của các dân,
Họ được hưởng công-lao của các dân;
45. Hầu cho họ gìn-giữ các luật-lệ Ngài,
Và tuân theo các luật-pháp Ngài.
Ha-lê-lu-gia!

Phần cuối nhấn mạnh sự chăm sóc và hướng dẫn của Đức Chúa Trời đối với Y-sơ-ra-ên trong đồng vắng. Ngài dùng mây để che phủ và lửa để soi sáng ban đêm, dẫn dắt dân Ngài trong hành trình. Khi họ cầu xin thức ăn, Ngài ban chim cút và làm cho họ no đủ bằng “bánh từ trời”; khi họ thiếu nước, Ngài mở hòn đá để nước chảy ra giữa nơi khô hạn. Những sự chu cấp này được liên kết trực tiếp với lời hứa Đức Chúa Trời đã lập với Áp-ra-ham, cho thấy Ngài không quên giao ước của mình dù nhiều thế hệ đã trôi qua. Ngài đem dân Ngài ra khỏi Ai Cập trong sự vui mừng, ban cho họ đất của các dân và cho họ hưởng công lao của các dân, nhưng mục đích của việc ban đất không chỉ là để họ nhận được phước vật chất. Câu cuối giải thích mục đích rõ ràng: họ được ban đất để gìn giữ luật lệ và tuân theo luật pháp của Đức Chúa Trời. Vì vậy, Thi Thiên 105 trình bày toàn bộ lịch sử giải cứu như một bằng chứng về sự thành tín của Đức Chúa Trời: Ngài nhớ giao ước, bảo vệ dân Ngài, dùng những hoàn cảnh khó khăn để hoàn thành chương trình của Ngài, giải cứu họ khỏi Ai Cập, chu cấp cho họ trong đồng vắng và đưa họ vào Đất Hứa. Đáp lại những điều đó, dân Ngài được kêu gọi nhớ lại công việc của Đức Chúa Trời, tìm kiếm Ngài, vâng giữ luật lệ Ngài và ngợi khen Ngài: “Ha-lê-lu-gia!”