Thi Thiên 106

Thi Thiên 106 là một bài Thi Thiên nhìn lại lịch sử dân Y-sơ-ra-ên, ghi nhớ sự bất tuân lặp đi lặp lại của họ và sự thương xót không thay đổi của Đức Chúa Trời. Bài Thi Thiên bắt đầu bằng lời kêu gọi ngợi khen và cảm tạ vì sự nhân từ của Đức Giê-hô-va còn đến đời đời, rồi thành thật thú nhận tội lỗi của dân sự. Qua hàng loạt sự kiện trong lịch sử Y-sơ-ra-ên—từ Biển Đỏ, đồng vắng, việc chống nghịch Môi-se, con bò vàng, Ba-anh Phê-ô, cho đến việc hòa mình với các dân ngoại—tác giả cho thấy dân sự nhiều lần quên những việc lớn lao Đức Chúa Trời đã làm và quay sang sự bất tuân, nhưng Đức Chúa Trời vẫn nhớ giao ước và thương xót họ khi họ kêu cầu. Bài Thi Thiên vừa là lời xưng tội, vừa là lời cảnh báo, đồng thời khích lệ dân sự tin cậy vào lòng thương xót và sự thành tín của Đức Chúa Trời.

Thi Thiên 106:1-5 (VIE1934)
1. Ha-lê-lu-gia!
Hãy cảm-tạ Đức Giê-hô-va, vì Ngài là thiện;
Sự nhân-từ Ngài còn đến đời đời.
2. Ai có thể thuật những việc quyền-năng của Đức Giê-hô-va?
Ai có thể rao ra hết sự ngợi-khen Ngài?
3. Phước cho những người gìn-giữ sự công-bình,
Và hằng làm sự công-nghĩa!
4. Hỡi Đức Giê-hô-va, xin nhớ đến tôi tùy lòng thương-xót Ngài đối với dân-sự Ngài;
Xin đến viếng tôi bằng sự cứu-rỗi của Ngài,
5. Hầu cho tôi thấy sự thạnh-vượng của những người được Chúa chọn,
Đặng vui-mừng với sự vui-vẻ của dân Chúa,
Đặng khoe-mình cùng cơ-nghiệp của Chúa.

Bài Thi Thiên bắt đầu bằng lời ngợi khen và cảm tạ Đức Giê-hô-va vì Ngài là thiện và sự nhân từ Ngài còn đến đời đời. Tác giả nhận biết những việc quyền năng của Đức Chúa Trời lớn lao đến mức không ai có thể thuật hết hoặc rao ra đầy đủ sự ngợi khen Ngài. Đồng thời, ông nhấn mạnh rằng những người gìn giữ sự công bình và làm sự công nghĩa là những người có phước. Sau lời ngợi khen chung, tác giả đưa ra lời cầu xin cá nhân, mong Đức Chúa Trời nhớ đến mình, ban sự cứu rỗi và cho mình được vui mừng cùng dân được Ngài chọn. Điều này cho thấy ông không chỉ muốn chứng kiến công việc của Đức Chúa Trời, nhưng muốn được dự phần trong phước hạnh và niềm vui của dân Ngài.

Thi Thiên 106:6-12 (VIE1934)
6. Chúng tôi và tổ-phụ chúng tôi đã phạm tội;
Chúng tôi đã làm sự gian-ác, đã phạm tội.
7. Tổ-phụ chúng tôi tại Ê-díp-tô không hiểu những sự lạ-lùng của Chúa,
Chẳng nhớ đến nhiều sự thương-xót của Chúa;
Nhưng đã phản-nghịch bên biển, tức là Biển Đỏ.
8. Dầu vậy, Ngài cứu họ vì danh Ngài,
Đặng làm cho biết quyền-năng Ngài.
9. Ngài quở Biển Đỏ, nó bèn khô;
Ngài dẫn họ đi qua vực sâu như đi trong đồng vắng.
10. Ngài cứu họ khỏi tay kẻ ghét,
Và chuộc họ khỏi tay kẻ thù.
11. Nước che-phủ kẻ thù-nghịch họ;
Chẳng một người nào trong bọn chúng nó còn lại.
12. Bấy giờ họ tin lời Ngài,
Và hát ngợi-khen Ngài.

Tác giả bắt đầu lời xưng tội bằng cách nhận rằng “chúng tôi và tổ-phụ chúng tôi đã phạm tội,” liên kết thế hệ hiện tại với lịch sử phản nghịch của dân Y-sơ-ra-ên. Ngay tại Ê-díp-tô và bên Biển Đỏ, tổ phụ họ đã không hiểu hoặc không nhớ những sự thương xót lớn lao Đức Chúa Trời đã bày tỏ. Tuy nhiên, Đức Chúa Trời vẫn giải cứu họ vì danh Ngài và để bày tỏ quyền năng của Ngài. Ngài quở Biển Đỏ, mở đường cho dân Ngài đi qua và tiêu diệt kẻ thù. Sau khi chứng kiến quyền năng ấy, dân sự tin lời Ngài và hát ngợi khen. Nhưng như phần tiếp theo cho thấy, sự tin cậy này không kéo dài lâu; họ nhanh chóng quên những việc Đức Chúa Trời đã làm.

Thi Thiên 106:13-23 (VIE1934)
13. Họ vội quên công việc Ngài,
Chẳng chờ-đợi lời khuyên-bảo Ngài;
14. Nhưng trong đồng vắng rất tham-dục,
Và thử Đức Chúa Trời trong nơi vắng-vẻ.
15. Ngài ban cho họ điều họ cầu-xin;
Nhưng sai sự gầy-mòn vào linh-hồn họ.
16. Trong trại quân, họ ganh-ghét Môi-se,
Và A-rôn, người thánh của Đức Giê-hô-va.
17. Đất mở miệng ra nuốt Đa-than,
Và lấp bọn A-bi-ram.
18. Lửa cháy giữa hội-chúng chúng nó,
Thiêu-đốt kẻ ác.
19. Họ làm một con bò con tại Hô-rếp,
Và thờ-lạy hình-tượng đúc của họ.
20. Họ đổi sự vinh-hiển mình
Lấy hình tượng một con bò ăn cỏ.
21. Họ quên Đức Chúa Trời là Đấng cứu mình,
Đã làm những việc lớn tại Ê-díp-tô,
22. Những việc lạ-lùng trong xứ Cham,
Những việc đáng sợ bên Biển Đỏ.
23. Vì vậy Ngài phán sẽ diệt họ,
Nếu Môi-se, người được Ngài chọn, chẳng đứng trước mặt Ngài trong chỗ nứt,
Đặng làm nguôi cơn thạnh-nộ Ngài,
Kẻo Ngài diệt họ.

Dân sự nhanh chóng quên những công việc của Đức Chúa Trời và không chờ đợi sự hướng dẫn của Ngài. Trong đồng vắng, họ tham dục và thử Đức Chúa Trời, đến mức Ngài ban cho họ điều họ cầu xin nhưng đồng thời để họ kinh nghiệm sự gầy mòn trong linh hồn. Họ cũng ganh ghét Môi-se và A-rôn, dẫn đến sự phán xét nghiêm trọng trên những người phản nghịch như Đa-than và A-bi-ram. Sau đó, họ làm con bò con bằng vàng và thờ lạy hình tượng, đổi sự vinh hiển của mình để lấy hình ảnh của một con vật. Đây là một sự đảo ngược nghiêm trọng: họ quên chính Đức Chúa Trời đã cứu họ và thay thế Ngài bằng một hình tượng. Tuy nhiên, ngay cả trong lúc dân sự phản nghịch, Môi-se đã đứng vào chỗ nứt để cầu thay cho họ. Sự cầu thay của ông cho thấy Đức Chúa Trời vẫn mở đường cho lòng thương xót ngay cả khi dân sự đáng chịu sự phán xét.

Thi Thiên 106:24-33 (VIE1934)
24. Họ khinh-dể đất tốt-lành,
Chẳng tin lời Ngài;
25. Nhưng lằm-bằm trong trại mình,
Chẳng nghe tiếng Đức Giê-hô-va.
26. Vì vậy Ngài giơ tay thề với họ,
Rằng Ngài sẽ làm cho họ ngã trong đồng vắng;
27. Làm cho dòng-dõi họ ngã giữa các nước,
Và làm cho họ tan-tác trong các xứ.
28. Họ cũng tự mình gắn-liền với Ba-anh Phê-ô,
Ăn những của-lễ cúng cho kẻ chết.
29. Họ chọc giận Ngài bởi những việc mình làm,
Và tai-vạ giáng trên họ.
30. Bấy giờ Phi-nê-a đứng dậy xét-đoán,
Tai-vạ bèn ngừng lại.
31. Việc ấy được kể cho người là công-bình,
Cho đến đời đời vô-cùng.
32. Họ cũng chọc giận Ngài tại nước Mê-ri-ba,
Đến nỗi Môi-se bị khổ vì cớ họ;
33. Vì họ phản-nghịch cùng Thần-linh Ngài,
Nên Môi-se nói lời hấp-tấp.

Dân sự tiếp tục bất tuân khi họ khinh dể đất tốt lành mà Đức Chúa Trời đã hứa và không tin lời Ngài. Thay vì tin cậy, họ lằm bằm trong trại mình và không nghe tiếng Đức Giê-hô-va. Sau đó, họ gắn mình với Ba-anh Phê-ô và tham dự vào sự thờ phượng sai lạc, khiến tai vạ giáng trên họ. Phi-nê-a đứng lên hành động và tai vạ ngừng lại, và hành động của ông được kể là công bình. Tại nước Mê-ri-ba, sự phản nghịch của dân sự cũng góp phần dẫn đến việc Môi-se phạm sai lầm trong lời nói và phải chịu hậu quả. Qua đó, bài Thi Thiên cho thấy tội lỗi của dân sự không chỉ đem lại hậu quả cho chính họ mà còn gây ảnh hưởng đến những người lãnh đạo giữa họ.

Thi Thiên 106:34-48 (VIE1934)
34. Họ chẳng diệt các dân mà Đức Giê-hô-va đã phán dặn;
35. Nhưng lại pha mình cùng các dân,
Học theo công việc chúng nó.
36. Họ hầu việc hình-tượng chúng nó,
Là những hình-tượng trở nên cạm-bẫy cho họ.
37. Họ cũng dâng con trai và con gái mình cho ma-quỉ,
38. Làm đổ huyết vô-tội,
Tức là huyết của con trai và con gái mình,
Mà họ đã dâng cho hình-tượng Ca-na-an;
Đất bị ô-uế bởi huyết ấy.
39. Họ bị ô-uế bởi công việc mình,
Và hành-dâm trong việc làm mình.
40. Vì vậy cơn thạnh-nộ của Đức Giê-hô-va nổi lên nghịch cùng dân Ngài,
Ngài gớm-ghét cơ-nghiệp mình.
41. Ngài phó họ vào tay các dân,
Những kẻ ghét họ cai-trị trên họ.
42. Kẻ thù-nghịch họ hà-hiếp họ,
Họ bị phục dưới tay chúng nó.
43. Ngài đã nhiều lần giải-cứu họ;
Nhưng họ vẫn phản-nghịch trong mưu-mô mình,
Và bị hạ xuống bởi sự gian-ác mình.
44. Dầu vậy, Ngài xem-xét sự gian-khổ của họ,
Khi Ngài nghe tiếng kêu-cầu của họ.
45. Ngài nhớ lại giao-ước Ngài cùng họ,
Và động lòng thương-xót theo sự nhân-từ lớn của Ngài.
46. Ngài cũng khiến họ được thương-xót
Trước mặt hết thảy những kẻ bắt họ làm phu-tù.
47. Hỡi Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng tôi, xin cứu chúng tôi,
Và nhóm chúng tôi lại khỏi các nước,
Đặng chúng tôi cảm-tạ danh thánh Chúa,
Và khoe-mình trong sự ngợi-khen Chúa.
48. Đáng chúc-tụng Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên
Từ đời đời cho đến đời đời!
Nguyện cả dân-sự nói rằng: A-men!
Ha-lê-lu-gia!

Phần cuối nhìn lại hậu quả của việc Y-sơ-ra-ên không vâng theo mệnh lệnh của Đức Chúa Trời. Họ hòa mình với các dân chung quanh, học theo công việc của họ và hầu việc hình tượng, để rồi chính những điều ấy trở thành cạm bẫy cho họ. Sự thờ hình tượng cuối cùng dẫn đến những hành động vô cùng nghiêm trọng, kể cả việc dâng con trai và con gái cho các thần tượng. Vì sự phản nghịch đó, Đức Chúa Trời cho phép các dân khác cai trị và hà hiếp họ. Tuy nhiên, ngay cả khi dân sự nhiều lần phản nghịch và bị hạ xuống bởi sự gian ác của mình, Đức Chúa Trời vẫn nghe tiếng kêu cầu của họ. Ngài nhớ lại giao ước, động lòng thương xót theo sự nhân từ lớn của Ngài và khiến họ được thương xót trước mặt những kẻ bắt họ làm phu tù. Cuối cùng, tác giả không kết thúc bằng sự thất bại của Y-sơ-ra-ên, nhưng bằng lời cầu xin Đức Chúa Trời cứu và nhóm họ lại, để họ có thể cảm tạ danh thánh Ngài. Thi Thiên kết thúc bằng lời chúc tụng Đức Giê-hô-va từ đời đời cho đến đời đời và tiếng đáp “A-men! Ha-lê-lu-gia!” Qua toàn bộ bài Thi Thiên, một sự tương phản rõ ràng được trình bày: dân sự thường xuyên quên, phản nghịch và không vâng lời, nhưng Đức Chúa Trời vẫn nhớ giao ước và tiếp tục bày tỏ lòng thương xót. Vì vậy, bài Thi Thiên kêu gọi chúng ta nhớ đến những việc Đức Chúa Trời đã làm, thành thật xưng nhận tội lỗi, tránh lặp lại những thất bại của các thế hệ trước và đặt lòng tin cậy nơi sự nhân từ cùng sự thành tín của Ngài.