Thi Thiên 78

Thi Thiên 78 là một bài thơ dạy dỗ của A-sáp, nhắc lại lịch sử dân Y-sơ-ra-ên để cho các thế hệ sau hiểu biết về quyền năng, sự thành tín và lòng thương xót của Đức Chúa Trời. Tác giả kể lại những việc lạ lùng Đức Chúa Trời đã làm cho dân Ngài, từ lúc họ ra khỏi Ê-díp-tô, vượt qua biển, được dẫn dắt trong đồng vắng và được ban ma-na cùng chim cút làm thức ăn. Tuy nhiên, dân sự nhiều lần quên Đức Chúa Trời, không tin cậy Ngài, thử Ngài và phản nghịch cùng Ngài. Dù vậy, Đức Chúa Trời vẫn nhiều lần thương xót, tha thứ và không hủy diệt họ. Cuối cùng, Thi Thiên cho thấy Đức Chúa Trời chọn Giu-đa, núi Si-ôn và Đa-vít để chăn dắt dân Ngài. Bài Thi Thiên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc truyền lại những công việc của Đức Chúa Trời cho thế hệ sau, để họ đặt lòng trông cậy nơi Ngài và không lặp lại sự bất trung của tổ phụ mình.

Thi Thiên 78:1-8 (VIE1934)
1 Hỡi dân sự ta, hãy lắng tai nghe luật pháp ta; Hãy nghiêng tai qua nghe lời của miệng ta.
2 Ta sẽ mở miệng ra nói thí dụ, Bày ra những câu đố của đời xưa,
3 Mà chúng ta đã nghe biết, Và tổ phụ chúng ta đã thuật lại cho chúng ta.
4 Chúng ta sẽ chẳng giấu các điều ấy cùng con cháu họ, Bèn sẽ thuật lại cho dòng dõi hậu lai những sự ngợi khen Đức Giê-hô-va, Quyền năng Ngài, và công việc lạ lùng mà Ngài đã làm.
5 Ngài đã lập chứng cớ nơi Gia-cốp, Định luật pháp trong Y-sơ-ra-ên, Truyền dặn tổ phụ chúng ta phải dạy nó lại cho con cháu mình;
6 Hầu cho dòng dõi hậu lai, tức là con cái sẽ sanh, Được biết những điều đó, Rồi phiên chúng nó truyền lại cho con cháu mình;
7 Hầu cho chúng nó để lòng trông cậy nơi Đức Chúa Trời, Không hề quên các công việc Ngài, Song gìn giữ các điều răn của Ngài,
8 Để chúng nó chẳng như tổ phụ mình, Là một dòng dõi cố chấp phản nghịch, Chẳng dọn lòng cho chánh đáng, Có tâm thần không trung tín cùng Đức Chúa Trời.

A-sáp bắt đầu bằng lời kêu gọi dân sự lắng nghe và ghi nhớ những điều Đức Chúa Trời đã làm trong quá khứ. Những công việc quyền năng của Ngài không được phép bị che giấu khỏi con cháu, nhưng phải được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mục đích của việc ghi nhớ lịch sử không chỉ là biết về quá khứ, mà là để thế hệ sau đặt lòng trông cậy nơi Đức Chúa Trời, gìn giữ các điều răn Ngài và không trở nên giống tổ phụ mình, là một dân cứng đầu, phản nghịch và không trung tín. Điều này cho thấy trách nhiệm của cha mẹ và thế hệ trước trong việc truyền lại sự hiểu biết về Đức Chúa Trời cho con cháu.

Thi Thiên 78:9-16 (VIE1934)
9 Con cháu Ép-ra-im cầm binh-khí và giương cung, Có xây lưng lại trong ngày chiến-trận.
10 Chúng nó không gìn-giữ giao-ước của Đức Chúa Trời, Cũng không chịu đi theo luật-pháp Ngài,
11 Quên những việc làm của Ngài, Và các công-tác lạ-lùng mà Ngài đã tỏ cho chúng nó thấy.
12 Tại trong xứ Ê-díp-tô, nơi đồng bằng Xô-an, Ngài làm những phép lạ trước mặt tổ-phụ chúng nó.
13 Ngài rẽ biển ra, làm cho họ đi ngang qua, Khiến nước dựng lên như một đống.
14 Ngài dẫn-dắt họ, ban ngày bằng áng mây, Trọn ban đêm bằng ánh sáng lửa.
15 Ngài bửa hòn đá ra trong đồng vắng, Ban cho họ uống nước nhiều như từ vực sâu ra.
16 Ngài cũng khiến suối từ hòn đá phun ra, Và làm cho nước chảy ra như sông.

Tác giả nhắc đến sự thất bại của con cháu Ép-ra-im, những người có vũ khí nhưng lại quay lưng trong ngày chiến trận. Nguyên nhân sâu xa không chỉ nằm ở khả năng chiến đấu, mà ở chỗ họ không giữ giao ước Đức Chúa Trời và quên những công việc lạ lùng Ngài đã làm. Trong khi đó, Đức Chúa Trời đã từng bày tỏ quyền năng Ngài cách rõ ràng: Ngài rẽ biển cho dân sự đi qua, dẫn dắt họ bằng mây ban ngày và lửa ban đêm, rồi cung cấp nước từ đá trong đồng vắng. Những việc ấy đáng lẽ phải khiến họ tin cậy Ngài, nhưng họ lại nhanh chóng quên đi.

Thi Thiên 78:17-31 (VIE1934)
17 Dầu vậy, họ cứ phạm tội cùng Ngài, Phản-nghịch cùng Đấng Chí-Cao trong đồng vắng.
18 Trong lòng họ thử Đức Chúa Trời, Mà cầu-xin đồ-ăn theo tình-dục mình.
19 Họ nói nghịch cùng Đức Chúa Trời, Mà rằng: Đức Chúa Trời há có thế dọn bàn nơi đồng vắng sao?
20 Kìa, Ngài đã đập hòn đá, nước bèn phun ra, Dòng chảy tràn; Ngài há cũng có thế ban bánh sao? Ngài há sẽ sắm-sửa thịt cho dân Ngài ư?
21 Vì vậy Đức Giê-hô-va có nghe, bèn nổi giận; Có lửa cháy nghịch cùng Gia-cốp, Sự giận nổi lên cùng Y-sơ-ra-ên;
22 Bởi vì chúng nó không tin Đức Chúa Trời, Cũng chẳng nhờ-cậy sự cứu-rỗi của Ngài.
23 Dầu vậy, Ngài khiến các từng mây trên cao, Và mở các cửa trời,
24 Cho mưa ma-na xuống trên họ đặng ăn, Và ban cho lúa-mì từ trên trời.
25 Người ta ăn bánh của kẻ mạnh-dạn; Ngài gởi cho họ đồ-ăn đầy-đủ.
26 Ngài khiến gió đông thổi trên trời, Nhờ quyền-năng mình Ngài dẫn gió nam.
27 Ngài khiến mưa thịt trên chúng nó như bụi-tro, Và chim có cánh cũng nhiều như cát biển;
28 Ngài làm các vật đó sa-xuống giữa trại-quân, Khắp xung-quanh nơi ở chúng nó.
29 Như vậy chúng nó ăn, được no-nê chán-lán, Ngài ban cho chúng nó đều chúng nó ước-ao.
30 Chúng nó chưa xây khỏi đều mình ước-ao, Vật-thực hãy còn trong miệng chúng nó,
31 Bèn có cơn giận của Đức Chúa Trời nổi lên cùng chúng nó, Giết những kẻ béo hơn hết, Đánh hạ những người trai-trẻ của Y-sơ-ra-ên.

Mặc dù đã chứng kiến quyền năng của Đức Chúa Trời, dân sự vẫn tiếp tục phạm tội và thử Ngài. Họ nghi ngờ rằng Đức Chúa Trời có thể cung cấp thức ăn trong đồng vắng, cho thấy lòng không tin cậy và ham muốn theo tình dục mình. Đức Chúa Trời vẫn ban ma-na từ trời và chim cút rất nhiều, nhưng khi họ đang ăn, sự đoán phạt đã đến vì sự phản nghịch của họ. Đoạn này cho thấy việc Đức Chúa Trời ban điều con người cầu xin không nhất thiết có nghĩa là Ngài đẹp lòng với lòng họ. Điều quan trọng không chỉ là nhận được điều mình muốn, mà là tin cậy và vâng lời Đức Chúa Trời.

Thi Thiên 78:32-39 (VIE1934)
32 Mặc dầu các sự ấy, chúng nó còn phạm tội, Không tin các công-việc lạ-lùng của Ngài.
33 Vì cớ ấy Ngài làm cho các ngày chúng nó tan ra hư-không, Dùng sự kinh-khiếp làm tiêu các năm chúng nó.
34 Khi Ngài đánh giết chúng nó, chúng nó bèn cầu-hỏi Ngài, Trở lại tìm-cầu Đức Chúa Trời cách sốt-sắng.
35 Chúng nó bèn nhớ lại rằng Đức Chúa Trời là hòn đá của mình, Đức Chúa Trời Chí-Cao là Đấng cứu-chuộc mình.
36 Nhưng chúng nó lấy miệng dua-nịnh Ngài, Dùng lưỡi mình nói dối với Ngài.
37 Vì lòng chúng nó chẳng khắn-khít cùng Ngài, Chúng nó cũng không trung-tín trong sự giao-ước Ngài.
38 Nhưng Ngài, vì lòng thương-xót, tha tội-ác cho, chẳng hủy-diệt chúng nó: Thật, nhiều khi Ngài xây cơn giận Ngài khỏi, chẳng nổi giận đến cực kì.
39 Ngài nhớ lại chúng nó chẳng qua là xác-thịt, Một hơi thở qua, rồi không trở lại.

Ngay cả sau những phép lạ và sự sửa phạt, dân sự vẫn tiếp tục không tin. Khi gặp hoạn nạn, họ quay lại tìm Đức Chúa Trời và nhớ rằng Ngài là hòn đá và Đấng cứu chuộc mình. Tuy nhiên, sự quay lại của họ thường chỉ ở lời nói, bởi lòng họ vẫn không khắn khít và không trung tín với giao ước. Dẫu vậy, Đức Chúa Trời bày tỏ lòng thương xót, tha tội ác và không hủy diệt họ hoàn toàn. Ngài nhớ rằng con người chỉ là xác thịt và đời sống rất ngắn ngủi. Đoạn này làm nổi bật sự tương phản giữa sự bất trung của con người và lòng thương xót lâu dài của Đức Chúa Trời.

Thi Thiên 78:40-53 (VIE1934)
40 Biết mấy lần chúng nó phản-nghịch cùng Ngài nơi đồng vắng, Và làm phiền Ngài trong chỗ vắng-vẻ!
41 Chúng nó lại thử Đức Chúa Trời, Trêu-chọc Đấng thánh của Y-sơ-ra-ên.
42 Chúng nó không nhớ lại tay của Ngài, Hoặc ngày Ngài giải-cứu chúng nó khỏi kẻ hà-hiếp;
43 Thể nào Ngài đặt các dấu lạ mình tại Ê-díp-tô, Và những phép kì mình trong đồng Xô-an;
44 Đổi ra huyết các sông Và các dòng nước chúng nó, đến đỗi không thế uống được.
45 Ngài sai muỗi cắn nuốt họ, Và ếch làm hại chúng nó;
46 Cũng phó huê-lợi chúng nó cho châu-chấu, Nộp bông-trái công-lao họ cho cào-cào.
47 Ngài phá vườn nho chúng nó bằng mưa đá, Hủy cây sung họ bằng tuyết-giá;
48 Cũng phó trâu bò chúng nó cho mưa đá, Và nộp bầy chiên họ cho sấm-sét.
49 Ngài thả nghịch chúng nó cơn giận-dữ Ngài, Sự thạnh-nộ, sự nóng-nả, và gian-truân, Tức là một lũ sứ tai-họa.
50 Ngài mở lối cho cơn giận Ngài, Chẳng dong-thứ linh-hồn họ khỏi chết, Bèn phó mạng-sống chúng nó cho dịch-hạch;
51 Cũng đánh giết mọi con đầu lòng trong Ê-díp-tô, Tức là cường-tráng sanh đầu ở trong các trại Cham.
52 Đoạn Ngài đem dân-sự Ngài ra như con chiên, Dẫn-dắc họ trong đồng vắng như một bầy chiên.
53 Ngài dẫn chúng nó bình-an vô-sự, chúng nó chẳng sợ chi; Còn biển lấp lại những kẻ thù-nghịch họ.

Tác giả tiếp tục nhắc lại sự phản nghịch của dân Y-sơ-ra-ên trong đồng vắng. Họ không nhớ đến bàn tay đã giải cứu mình khỏi Ê-díp-tô, mặc dù Đức Chúa Trời đã thực hiện nhiều dấu lạ trước mắt họ. Thi Thiên nhắc đến các tai vạ tại Ê-díp-tô, cho thấy quyền năng của Đức Chúa Trời trên thiên nhiên và trên kẻ áp bức dân Ngài. Sau đó, Ngài dẫn dân sự ra khỏi Ê-díp-tô như một bầy chiên, bảo vệ họ trên đường đi và khiến biển lấp lại những kẻ thù nghịch họ. Sự tương phản rất rõ: Đức Chúa Trời trung tín giải cứu và dẫn dắt, còn dân sự nhiều lần quên Ngài và phản nghịch.

Thi Thiên 78:54-64 (VIE1934)
54 Ngài đưa họ đến bờ-cõi thánh Ngài, Tức đến núi mà tay hữu Ngài đã được.
55 Ngài cũng đuổi các dân khỏi trước mặt chúng nó, Bắt thăm và chia xứ làm sản-nghiệp cho họ, Khiến các chi-phái Y-sơ-ra-ên ở trong trại của các dân ấy.
56 Dầu vậy, chúng nó thử và phản-nghịch Đức Chúa Trời Chí-Cao, Không giữ các chứng-cớ của Ngài;
57 Nhưng trở lòng, ở bất-trung như các tổ-phụ mình: Chúng nó sịa như cây cung sai-lệch.
58 Nhơn vì các nơi cao, chúng nó chọc giận Ngài, Giục Ngài phân-bì tại vì những tượng chạm.
59 Khi Đức Chúa Trời nghe đều ấy, bèn nổi giận, Gớm-ghiếc Y-sơ-ra-ên quá đỗi;
60 Đến nỗi bỏ đền-tạm tại Si-lô, Tức là trại Ngài đã dựng giữa loài người;
61 Phó sức-lực Ngài bị dẫn tù, Và nộp vinh-hiển Ngài vào tay cừu-địch.
62 Ngài cũng phó dân-sự Ngài cho bị thanh gươm, Và nổi giận cùng cơ-nghiệp mình.
63 Lửa thiêu nuốt những gã trai-trẻ họ, Còn các nữ đồng-trinh không có ai hát nghinh-thú.
64 Những thầy tế-lễ họ bị gươm sa-ngã, Song các người góa-bụa không than-khóc.

Sau khi đưa dân sự vào đất hứa và ban cho họ sản nghiệp, Đức Chúa Trời vẫn phải đối diện với sự phản nghịch của họ. Họ quay lòng, không trung tín với Ngài và thờ hình tượng tại các nơi cao. Vì vậy, Đức Chúa Trời cho phép họ chịu hậu quả nghiêm trọng, và đền tạm tại Si-lô bị bỏ. Sức lực và vinh hiển của Y-sơ-ra-ên bị phó vào tay kẻ thù. Đoạn này cho thấy việc được Đức Chúa Trời ban phước và đưa vào nơi Ngài hứa không tự động bảo đảm cho dân sự nếu họ tiếp tục phản nghịch. Sự trung tín với Đức Chúa Trời vẫn là điều thiết yếu.

Thi Thiên 78:65-72 (VIE1934)
65 Bấy giờ Chúa tỉnh-thức như người khỏi giấc ngủ, Khác nào kẻ mạnh-dạn reo-la vì cớ rượu.
66 Ngài hãm đánh những kẻ cừu-địch lui lại, Làm cho chúng nó bị sỉ-nhục đời đời.
67 Vả lại, Ngài từ-chối trại Giô-sép, Cũng chẳng chọn chi-phái Ép-ra-im;
68 Bèn chọn chi-phái Giu-đa, Là núi Si-ôn mà Ngài yêu-mến.
69 Ngài xây đền thánh Ngài giống như nơi rất cao, Khác nào trái đất mà Ngài đã sáng-lập đời đời.
70 Ngài cũng chọn Đa-vít là tôi-tớ Ngài, Bắt người từ các chuồng chiên:
71 Ngài đem người khỏi bên các chiên cho bú, Đặng người chăn-giữ Gia-cốp, là dân-sự Ngài, Và Y-sơ-ra-ên, là cơ-nghiệp Ngài.
72 Như vậy, người chăn-giữ họ theo sự thanh-liêm lòng người, Và lấy sự khôn-khéo tay mình mà dẫn-dắt họ.

Cuối cùng, Thi Thiên chuyển sang việc Đức Chúa Trời hành động để bảo vệ dân Ngài và đánh bại kẻ thù. Ngài từ chối trại Giô-sép và Ép-ra-im, nhưng chọn Giu-đa và núi Si-ôn mà Ngài yêu mến. Ngài cũng chọn Đa-vít, một người được gọi ra từ việc chăn chiên, để chăn giữ Gia-cốp và Y-sơ-ra-ên. Đa-vít được mô tả là người lãnh đạo dân sự bằng sự thanh liêm của lòng và sự khôn khéo của tay mình. Như vậy, Thi Thiên 78 kết thúc bằng hình ảnh Đức Chúa Trời chủ động lựa chọn và thiết lập người chăn dắt dân Ngài, đồng thời nhắc lại bài học xuyên suốt cả Thi Thiên: dân sự phải nhớ công việc Đức Chúa Trời, tin cậy Ngài, giữ giao ước và không lặp lại sự bất trung của các thế hệ trước.