Truyền Đạo 10

Truyền Đạo 10 trình bày những ảnh hưởng của sự ngu dại và sự khôn ngoan trong nhiều khía cạnh khác nhau của đời sống, bao gồm sự lãnh đạo, lao động và việc đưa ra quyết định. Chương này nhấn mạnh rằng chỉ một chút ngu dại cũng có thể phá hỏng những điều tốt đẹp mà sự khôn ngoan đem lại, và hậu quả của hành vi ngu dại bộc lộ trong đời sống cá nhân cũng như trong xã hội.

Truyền Đạo 10:1-3 (VIE1934)
1. Ruồi chết làm cho dầu của người làm nước hoa hôi thối và lên men; cũng vậy, một chút ngu dại làm cho người có danh tiếng về sự khôn ngoan và danh dự trở nên hư hỏng.
2. Lòng người khôn ở bên hữu mình; nhưng lòng kẻ ngu ở bên tả mình.
3. Dầu khi kẻ ngu đi đường, trí-khôn nó cũng thiếu; nó tỏ cho mọi người biết mình là ngu-dại.

Một chút ngu dại có thể làm hỏng ngay cả danh tiếng của một người khôn ngoan, cũng như một con ruồi chết có thể làm hỏng một bình nước hoa đắt tiền. Điều này cho thấy những lợi ích của sự khôn ngoan có thể mong manh đến mức nào khi bị sự ngu dại phá hoại. Sự tương phản giữa người khôn và kẻ ngu được thể hiện qua cách họ đối diện với đời sống: người khôn đưa ra những quyết định đúng đắn, được tượng trưng bằng “bên hữu”, trong khi kẻ ngu liên tục đi sai đường và bộc lộ sự ngu dại của mình cho mọi người thấy.

Truyền Đạo 10:4-7 (VIE1934)
4. Nếu tâm-trí người cai-trị nổi giận cùng ngươi, chớ lìa chỗ mình; vì sự dịu-dàng làm nguôi nhiều sự phạm-tội lớn.
5. Có một tai-họa ta đã thấy dưới mặt trời, giống như sự sai-lầm do người cai-trị gây ra:
6. Sự ngu-dại được đặt vào những nơi rất cao, còn người giàu ngồi nơi thấp.
7. Ta đã thấy tôi-tớ cưỡi ngựa, còn quan-trưởng đi bộ trên đất như tôi-tớ.

Khi đối diện với sự giận dữ của người cai trị, khôn ngoan là giữ bình tĩnh và không rời bỏ vị trí của mình. Điều này dạy về giá trị của sự kiên nhẫn và tự chủ trong những tình huống căng thẳng. Người viết cũng than phiền về sự đặt sai vị trí của quyền lực và địa vị, khi những người ngu dại được đặt vào những vị trí cao, còn những người có năng lực hoặc địa vị cao quý lại bị đặt vào những vị trí thấp. Điều này phản ánh sự mất cân bằng trong sự lãnh đạo và trật tự xã hội.

Truyền Đạo 10:8-11 (VIE1934)
8. Kẻ đào hầm sẽ sa xuống đó; ai phá tường, sẽ bị rắn cắn.
9. Kẻ đẽo đá sẽ bị đá làm thương-tổn; kẻ bổ củi sẽ bị nguy-hiểm bởi nó.
10. Nếu rìu lụt, mà không mài lưỡi nó, thì phải dùng thêm sức; nhưng sự khôn-ngoan có ích cho sự thành-công.
11. Nếu rắn cắn trước khi được dụ, thì người dụ rắn chẳng có ích gì.

Các hành động đều có hậu quả, và ngay cả những công việc có ý tốt cũng có thể gây tổn hại nếu được thực hiện một cách bất cẩn. Dù đào hố, phá tường hay làm việc với các công cụ, luôn có những nguy hiểm nhất định. Sự khôn ngoan được cho thấy là chìa khóa dẫn đến thành công, được minh họa bằng chiếc rìu được mài sắc, giúp công việc trở nên dễ dàng hơn. Ngược lại, con rắn không được chế ngự và người nói nhiều đều có thể gây tổn hại, nhấn mạnh nhu cầu phải chuẩn bị kỹ càng và biết tự kiềm chế.

Truyền Đạo 10:12-15 (VIE1934)
12. Lời của miệng người khôn-ngoan được ơn; nhưng môi kẻ ngu-dại sẽ nuốt lấy nó.
13. Lời miệng nó bắt đầu bằng sự ngu-dại, và cuối cùng thành sự điên-cuồng nguy-hiểm.
14. Kẻ ngu-dại cũng nói nhiều lời. Loài người chẳng biết điều gì sẽ xảy đến; ai có thể nói cho người biết điều gì sẽ xảy đến sau mình?
15. Công-lao của kẻ ngu làm cho nó mệt-mỏi, vì nó chẳng biết đường đi đến thành.

Lời nói của người khôn ngoan đem lại ân huệ và ích lợi, trong khi lời nói của kẻ ngu cuối cùng dẫn đến sự sụp đổ của chính mình. Lời nói của kẻ ngu bắt đầu bằng sự ngu dại và kết thúc bằng sự điên cuồng, bởi vì họ nói quá nhiều mà không hiểu điều gì sẽ xảy ra trong tương lai. Những lời nói vô ích và sự thiếu hiểu biết của họ, được minh họa bằng việc thậm chí không biết đường đi đến thành, cho thấy sự vô ích của những nỗ lực chỉ khiến họ mệt mỏi.

Truyền Đạo 10:16-20 (VIE1934)
16. Hỡi đất kia, khốn cho ngươi khi vua ngươi là một con trẻ, và các quan-trưởng ngươi ăn uống buổi sáng!
17. Hỡi đất kia, phước cho ngươi khi vua ngươi là con trai của người sang-trọng, và các quan-trưởng ngươi ăn uống đúng giờ, để bổ-sức chớ không phải để say-sưa!
18. Vì sự biếng-nhác, nhà cửa hư-nát; và vì tay làm biếng, nhà dột.
19. Người ta dọn tiệc đặng cười, rượu khiến cho vui-vẻ; nhưng tiền bạc đáp-ứng mọi sự.
20. Dầu trong tư-tưởng mình, chớ rủa vua; và trong phòng ngủ mình, chớ rủa người giàu; vì một con chim trên trời sẽ đem tiếng ấy đi, và một con chim có cánh sẽ thuật việc đó ra.

Một quốc gia phải chịu đau khổ khi những người lãnh đạo còn non nớt hoặc vô trách nhiệm, chỉ say mê những thú vui thay vì cai trị cách khôn ngoan. Nhưng một quốc gia được phước khi những người cai trị có kỷ luật và lãnh đạo với tinh thần trách nhiệm. Sự bỏ bê và lười biếng dẫn đến sự xuống cấp, được minh họa bằng ngôi nhà bị hư nát và mái nhà bị dột. Mặc dù việc ăn uống và vui chơi có vị trí của nó, vai trò thực tế của tiền bạc trong việc đáp ứng các nhu cầu cũng được công nhận. Cuối cùng, người viết cảnh báo không nên nói xấu những người có thẩm quyền, bởi vì lời nói có thể nhanh chóng lan truyền và gây ra những hậu quả ngoài ý muốn.